Šta se, u stvari, dogodilo sa projektom Jadar: Uredbe jedan, dva i tri

Dve i po godine mirovao je projekat Jadar.
Sada, praktično, nastavljamo odande gde smo stali dan pre nego što je 20. januara 2022. Vlada uredbom "ukinula" prvobitnu uredbu iz marta 2020. o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene za realizaciju projekta Jadar. Dugme za "pauzu" pritisnuto je u januaru 2022. kada je Vlada svoju prvobitnu uredbu proglasila  nevažećom. To isto dugme "odpauzirala" je odluka Ustavnog suda, a da bi sve bilo po zakonu, usvojena je i nova, treća po redu uredba, kojom se prva "vraća u život".

Poređano hronološki, to izgleda ovako:

13. marta 2020. UREDBA 1 - u Službenom glasniku objavljena je Uredba o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene za realizaciju projekta eksploatacije i prerade minerala jadarita „Jadar”. Ona na snagu stupa osmog dana od dana objavljivanja u Službenom glasniku, dakle 21. marta 2020.

Celu uredbu broj 1 pročitajte OVDE.

20. januara 2022. UREDBA 2 - u Službenom glasniku objavljena je Uredba o prestanku važenja Uredbe o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene za realizaciju projekta eksploatacije i prerade minerala jadarita „Jadar”.  Ona na snagu stupa danom objavljivanja u Službenom glasniku, dakle 20. januara 2022.

Celu uredbu broj 2 pročitajte OVDE.

12. jula 2024. UREDBA broj 2 se proglašava NEUSTAVNOM.

U Službenom glasniku objavljena je Odluka Ustavnog suda: "Utvrđuje se da Uredba o prestanku važenja Uredbe o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene za realizaciju projekta eksploatacije i prerade minerala jadarita 'Jadar' („Službeni glasnik RS”, broj 8/22) nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom".

Danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u Službenom glasniku, ova uredba (broj 2) prestaje da važi, dakle 12. jula 2024.

"U Odluci koja se, saglasno Ustavu, javno objavljuje u Službenom glasniku RS, Ustavni sud je ocenio da se iz Ustavom utvrđene nadležnosti Vlade i zakonskih odredaba kojima se uređuje prostorno planiranje, ne može zaključiti da Vlada nije bila nadležna da donese Uredbu o prestanku važenja Uredbe kojom je bio utvrđen prostorni plan područja posebne namene, ali je utvrdio da je Vlada prekoračila granice svoje nadležnosti time što je Uredba doneta na način koji nije u saglasnosti sa članom 3. Ustava i odredbama Zakona o Vladi i Zakona o proceni uticaja na životnu sredinu“, navodi se u saopštenju Ustavnog suda od 11. jula 2024.

Ustavni sud je i u svom saopštenju posebno dodatno ukazao da se donetom odlukom „ne oživljava“ prethodno doneta Uredba (u našem tekstu Uredba broj 1) iz 2020. godine, pri čemu se „ne zadire ni u ustavnu nadležnost, odnosno pravo i dužnost Vlade da utvrđuje i vodi politiku i da, u skladu sa Ustavom i zakonom, odluči o daljoj realizaciji konkretnog projekta“.

Protiv odluke o ukidanju Uredbe Vlade Srbije glasao je jedan sudija Ustavnog suda - Milan Škulić, koji je u izdvojenom mišljenju objasnio svoje razloge.

On je u iznetom mišljenju, između ostalog, ukazao da postoje i pozitivni aspekti usvajanja ove odluke, ocenivši da je "veoma je dobro što odluka Ustavnog suda, odnosno deo obrazloženja te odluke, izričito sadrži konstataciju o 'neoživljavanju' ranije uredbe".

Celu Odluku Ustavnog suda (kojom je uredba broj 2 proglašena neustavnom) i izdvojeno mišljenje sudije Milana Škulića pročitajte OVDE.

16. jula 2024. UREDBA 3 - Vlada Srbije usvaja novu uredbu, treću po redu o projektu Jadar. Ona ima svega dva člana.

U prvom članu se kaže: "Danom stupanja na snagu ove uredbe ponovo počinje da se primenjuje Uredba o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene za realizaciju projekta ekspoatacije i prerade minerala i jadarita 'Jadar' (iz Službenog glasnika broj 26, iz 2020. godine)".

Što znači da se, praktično - "oživljava" uredba broj 1 iz 2020. godine.

Uredba broj 3 objavljena je u Službenom glasniku odmah pošto je usvojena na sednici Vlade Srbije, tako da na snagu stupa od srede, 17. jula 2024. godine.