U budućoj kulturnoj četvrti, koja će se prostirati od Savskog trga ka Sajmu, nove prostorije trebalo bi da dobiju Istorijski, Arheloški i Muzej Nikole Tesle. Iznad Savskog trga, na uglu Nemanjine i Resavske ulice, rekonstrukcija zgrade Muzeja Grada Beograda trebalo bi da bude završena tokom 2026.

Nešto dalje od kulturne četvrti, u Parku prijateljstva na Novom Beogradu biće izgrađen Prirodnjački muzej, a u neposrednoj blizini beogradskog aerodroma najavljena je adaptacija i modernizacija Muzeja vazduhoplovstva.

Adaptacije, rekontrukcije i gradnje nisu obuhvaćene leks specijalisom za EXPO 2027. Reč je o posebnim projektima koji nisu namenjeni specijalizovanoj izložbi, ali bi od nje trebalo da imaju korist.

N1 je izdvojio lokacije i postojeće objekte na kojima je predviđena gradnja ili adaptacija za potrebe muzeja.

Muzej Grada Beograda

Muzej Grada Beograda, osnovan 1903. godine, kao važna kulturna institucija, decenijama nema adekvatan prostor za rad i smešten je na nekoliko različitih lokacija. Kulturno nasleđe čuva se u zgradi muzeja koja se nalazi u samom centru grada u Zmaj Jovinoj ulici.

Novi prostor, čime će Muzej Grada Beograda, prema najavama, postati najveći u Srbiji, predviđeno je da bude rekonstruisan početkom 2026. godine.

Reč je rekonstrukciji i prenameni zgrade nekadašnje Vojne akademije (kasnije Vojne štamparije) na uglu Nemanjine i Resavske ulice koja je započeta 2024. godine i koja podrazumeva dogradnju dodatnih 3.300 kvadrata za potrebe budućeg muzeja.

Zdanje Vojne akademije izgrađeno je prema projektu arhitekte Dimitrija T. Leka, u duhu neorenesansne arhitekture. Prvi deo zgrade prema Resavskoj i Birčaninovoj ulici, podignut je 1899, a drugi, ka Nemanjinoj ulici, dograđen je nakon Prvog svetskog rata.

Ministarstvo odbrane bilo je vlasnik zgrade sve do 2007. godine kada Grad preuzima objekat za potrebe muzeja.

Prema podacima sa sajta ove ustanove kulture, Konkurs za izradu idejnog rešenja za rekonstrukciju objekta realizovan je tokom 2016. godine. Rad urađen u okviru Arhitektonskog biroa „BiroVIA“ d.o.o, poznatog srpskog arhitekte Gorana Vojvodića, izabran je kao pobedničko rešenje.

Predviđeno je da se postojeći enterijer koristi kao izložbeni prostor za potrebe Muzeja ali i drugih ustanova i pojedinaca.

Tokom rekonstrukcije biće poštovana originalna materijalizacija, uz čuvanje autentičnih dekoracija i elemenata enterijera.

Projekat rekonstrukcije ugovoren je u vrednosti od oko 42 miliona evra. Radove izvodi kompanije “W. D. Konkord Vest" sa konzorcijumom. 

Istorijski muzej Srbije

Sedamsto metara od budućeg Muzeja Grada planirano je da bude preseljen Istorijski muzej Srbije, baš u prostor bivše Glavne železničke stanice.

Pre nekoliko meseci počeli su radovi na rekonstrukciji stanice koja je zatvorena 2018. godine kada je železnički saobraćaj posle 134 godine izmešten iz centra grada zbog izgradnje Beograda na vodi.  

Vlada 2020. donosi zaključak da Istorijski muzej Srbije, koji od osvog osnivanja 1963. godine nema reprezentativan prostor, bude preseljen u objekat nekadašnje Glavne železničke stanice.

Stanična zgrada izgrađena 1885. predstavljala je jedno od najvećih i najmonumentalnijih građevinskih zdanja u tadašnjem Beogradu.

Predviđeno je da prizemlje i prvi sprat ukupne površine 3.000 kvadrata bude izložbeni prostor. U prizemlju je jedan deo prostora planiran za postavljanje lapidarijuma, gde će biti izloženi vajarska dela i spomenici.

Posao izrade projekta za izvođenje adaptacije i rekonstrukcije zgrade bivše železničke stanice poveren je firmama Mašinoprojekt Kopring, DBS i Institutu za ispitivanje materijala, piše u odluci o dodeli ugovora.

Ugovorena vrednost izrade idejnog projekta i projekta za izvođenje adaptacije i rekonstrukcije zgrade iznosi 21.960.000 dinara.

Prema najavama Ministarstva kulture najavljeno je da radovi budu gotovi do 2027. godine.

Arheološki muzej Srbije

Na samo nekoliko desetina metara od Stare železničke "niče" novi muzej.

Na mestu gde je nekada bila zgrada Pošte u Savskoj ulici koja je srušena početkom godine, predviđena je izgradnja Arheološkog muzeja Srbije, i to bi trebalo da bude izdvojena arheološka zbirka Narodnog muzeja, kao i gradnja dve pozorišne scene.

U toku su radovi na izradi temelja novog objekta, a projekat takođe radi Mašinoprojekt.

Iz kompanije "Beograd na vodi" završetak radova najavili su do kraja 2026. godine.

Prema urbanističkom projektu, novo zdanje će, kako obećavaju iz ove privatne kompanije, imati originalni, raskošni izgled iz 1929. godine, kada je i zgrada podignuta u srpsko-vizantijskom stilu.

Kako su najavili, remek-delo slavnog srpskog arhitekte Momira Korunovića će nakon višedecenijske zapuštenosti biti oživljeno i biće vraćen prepoznatljivi sjaj od pre Drugog svetskog rata, tokom kojeg je najviše bilo oštećeno.

Nakon završetka radova, i objekat i parcela na kojoj se nalazi trebalo bi da zadrže status javne svojine.

Selidba Muzeja Nikole Tesle

Muzej Nikole Tesle, jedna od najposećenijih institucija kulture u Srbiji, nastala pošto je porodica čuvenog naučnika njegovu zaostavštinu poklonila građanima ove zemlje, trebalo bi da "pređe" na novu lokaciju - na mesto nekadašnje Fabrike hartije Milana Vape, poznatije kao "Jugošped", u Bulevaru vojvode Mišića, koja se, nalazi upravo u Beogradu na vodi.

Ova većinski privatna kompanije prošle godine raspisala je međunarodni konkurs za arhitektonsko rešenje nove zgrade muzeja, a slavnog naučnika reklamirali su kao najslavnijeg komšiju u tom luksuznom naselju.

Zgrada "Jugošpeda" od 2013. godine ima status spomenika kulture i mora da bude očuvana, a što je i predviđeno Prostornim planom područja posebne namene za Beograd na vodi.

Krajem prošle godine, ova privatna komapnija, naručila je konkurs koji je sproveo Urbanistički zavod Beograd za arhitektonsko-urbanističko idejno rešenje za novi Muzej Nikole Tesle. Prva nagrada u iznosu od 60.000 evra dodeljena je radu autorskog tima Zaha Hadid Architects i Bureau cube partners, pokazuju podaci sa sajta Muzeja.

Muzej Nikole Tesle koji se nalazi u Krunskoj ulici ima status republičke ustanove kulture, čuva zaostavštinu i ličnu imovinu čuvenog naučnika, a u njemu je izložena i njegova urna.

Vlada Srbije je još 2020. godine donela odluku da Muzej bude preseljen u zgradu Termoelektrane "Snaga i svetlost" na Dorćolu, ali se u međuvremenu predomislila.

Sam muzej je formiran odlukom vlade tadašnje Jugoslavije pošto su zalaganjem Teslinog rođaka Save Kosanovića njegovi lični predmeti doneti iz Sjedinjenih Američkih Država.

Muzej je za javnost otvoren 1955. godine i bio je prvi tehnički muzej u Jugoslaviji.

Gradnja Prirodnjačkog muzeja

Jedan od najstarijih muzeja trebalo bi nakon jednog veka da dobije adekvatno prostorno rešenje.

Podzemni Prirodnjački muzej trebalo bi da bude izgrađen na prostoru „Parka prijateljstva“, između Palate Srbija i Velikog ratnog ostrva.

"Ova lokacija idealna je iz više razloga: lako je dostupna, postoje saobraćajni i komunikacioni uslovi, pruža mogućnost dovoljno velike površine za izgradnju odgovarajuće zgrade, nalazi se u prijatnom ambijentu modifikovane prirodne sredine (park-šuma)", najavljivali su ranije iz Muzeja.

Kako su saopštili, za smeštaj, normalan rad i potpuno ostvarivanje zaštite i čuvanja muzejskih zbirki Prirodnjačkog muzeja planiran je prostor od oko 15.000 kvadrata u tri nivoa, od čega nekoliko hiljada kvadratnih metara za izložbene sale.

Arhitekta ovog Muzeja Branislav Mitrović rekao je ranije za medije da će objekat biti ukopan u zemlju, sa ozelenjenom fasadom i krovom okrenutim ka Palati Srbija, dok će fasada okrenuta prema Dunavu biti staklena.

Završetak projekta takođe je najavljen do 2027. godine, ali radovi još uvek nisu započeti. Pored Prirodnjačkog muzeja, predviđena je i gradnja Akvarijuma.

Adaptacija Muzeja vazduhoplovstva

Muzej vazduhoplovstva osnovan je 1957. godine sa željom da se sačuvaju materijalna svedočenja značajna za nastanak i razvoj vazduhoplovstva na našim prostorima.

Sa razvojem i rastom fonda Muzej je menjao lokacije, da bi 1989. godine, na dan Jugoslovenskog ratnog vazduhoplovstva dobio svoju zgradu na lokaciji na kojoj se danas nalazi - beogradskom aerodormu.

Rekonstrukcija Muzeja predviđena je u okviru priprema za EXPO, a kako su najavili iz Ministarstva odbrane biće adaptiran i modernizovan, a radovi će obuhvatiti i izgradnju višenamenskih hangara.

"Muzej nije zgrada" - sudbina kulturnih ustanova nakon Ekspa

Istoričar umetnosti i redovni profesor na Seminaru za muzeologiju i heritologiju Filozofskog fakulteta Univerziteta u Beogradu Milan Popadić kaže da takva, prostorna i vremenska koncentracija planiranih muzejskih objekata nameće, pre svega, potrebu da se prisetimo šta je muzej.

"Muzeji se značajno razlikuju od drugih društvenih institucija jer su utemeljeni na specifičnim znanjima o raznovrsnim korpusima prirodne i kulturne baštine o kojima se staraju. Tako da, kada govorimo o pomenutim muzejskim ustanovama, naročitu pažnju moramo da obratimo upravo na njihove pojedinačne različitosti i specifičnosti. Dakle, na njihove institucionalne potrebe i utemeljenost u sistemu zaštite nasleđa. U suprotnom, čini se da ne govorimo o muzejima već o kulisama, a čemu bi te kulise služile izlazi iz domena muzeologije", objašnjava profesor.

Na pitanje da li smatra da su ovakva rešenja, kojima će neki muzeji prvi put dobiti svoj prostor, dobra, navodi:

"Jasno je da je i muzeju potrebna kuća, kao i da ta kuća, naročito kada je skrojena po meri, aktivno učestvuje u muzejskoj delatosti. Dobra arhitektura muzeja od prostora stvara funkcionalno i reprezentativno sredstvo interpretacije zadatog korpusa baštine. Očekujući to, često muzej poistovećujemo sa zgradom. No, ma koliko muzejska arhitektura mogla da bude zavodiljiva, ne bismo smeli da napravimo grešku i kuću izjednačimo s domom, odnosno muzejsku zgradu s institucijom muzeja."

Govoreći o tome kakva može da bude sudbina ovih muzeja nakon Ekspa, ističe:

"Budućnost muzeja, koja se inače neprestano dovodi u pitanje od trenutka njihovog nastanka, zavisi od spremnosti i sposobnosti da savesno i sistematično neguju baštinu, pa to važi i za pomenute muzejske ustanove. Zato je insistiranje na specifičnosti i različitosti muzeja u odnosu na druge društvene institucije od presudne važnosti. „Muzeji za sve“ je odavno prihvaćena krilatica, ali to, ipak, ne znači i da sve može biti muzej", zaključuje.

"Muzeji nisu hir"

Istoričarka umetnosti Irina Subotić, komentarišući najavljene rokove za završetak radova na rekonstrukcijama i gradnji kulturnih ustanova zbog EXPO izložbe, ocenila je za N1 da pitanje muzeja ne može da bude "hir vrha vlasti" i da budu na brzinu urađeni bez koncepcije i bez ozbiljnih priprema i stručnih mišljenja.

"Posle svega što se u našoj državi događa, čovek ne može da ima ikakvo poverenje da će to biti urađeno kako treba", istakla je.