Poruka koju je Frederik Šopen poslao nacistima u Varšavi

Brojni su istorijski lokaliteti u Varšavi koji se odnose na Drugi svetski rat, a jedan od onih koji je zaista vredan pomena je Muzej Varšavskog ustanka (Warsaw Uprising Museum), gde posetioci mogu da vide originalne snimke iz tog vremena, odeću i opremu svedoka i učesnika ustanka, kao i potresne priče ustanika i njihovih najmilijih.

Varšavski ustanak je trajao 63 dana (od 1. avgusta do 2. oktobra 1944. godine) i rezultirao je nemačkom pobedom, pogibijom na desetine hiljada ljudi i uništenjem između 80 i 90 odsto glavnog grada Poljske.

Na drugom kraju Varšave se nalazi park Lazienki (poljski: Łazienki Park), u Ujazdow Aveniji dugačkoj 1,6 kilometara, a koji je najpoznatiji kao mesto gde se nalazi spomenik Frederiku Šopenu (1810-1849), jednom od najpoznatijih kompozitora u istoriji sveta.

Spomenik, poput grada u kom se nalazi, iza sebe ima bogatu istoriju.

Dizajnirao ga je 1907. poljski vajar Vaclav Šimanovski (1859-1930). Spomenik je prvobitno trebalo da bude otkriven 1910. godine, na 100. godišnjicu Šopenovog rođenja, ali su tu svečanost odložile prvo debate oko njegovog dizajna, a zatim i početak Prvog svetskog rata.

Nakon svih nabrojanih događaja, konačno je otkriven 1926. godine.

Dolazak nacista i rušenje spomenika

Nacistička Nemačka je 1. septembra 1939. godine pokrenula invaziju na Poljsku, što je označilo početak Drugog svetskog rata.

Uprkos hrabrom otporu poljskih snaga, zaostalih i tehnički i kadrovski za moćnom Hitlerovom armijom, nakon svega 35 dana došlo je do kapitulacije i podele teritorije između Nemačke, Litvanije, Sovjetskog Saveza i Slovačke Republike, marionetskog dela teritorije Čehoslovačke koja je bila pod upravom Nemačke.

Za guvernera okupirane Poljske postavljen je Hans Frank, nemački advokat, političar i simpatizer nacista, koji je kasnije za ratne zločine i zločine protiv čovečnosti osuđen na smrt u Nirnberškom procesu 1946.

Frank je naredio rušenje spomenika Šopenu, koje se dogodilo 31. maja 1940. godine, kada su ga nacisti digli u vazduh. To je bio prvi spomenik u Varšavi koji su okupacione snage srušile.

Prema lokalnoj legendi, narednog jutra, na mestu gde se spomenik nalazio, nacisti su zatekli poruku: "Ne znam ko me je srušio, ali znam zašto – da ne bih svirao posmrtni marš vašem vođi".

Po završetku Drugog svetskog rata, spomenik je ponovo izgrađen. Pijedestal i bazu je dizajnirao poljski arhitekta Oskar Sosnovski. Na pijedestalu piše "Statua Frederika Šopena, uništena i opljačkana od strane Nemaca 31. maja 1940, a ponovo podignuta od strane naroda, 17. oktobra 1946. godine".

Pošto je, igrom slučaja, originalni kalup za spomenik preživeo rat, to je omogućilo umetnicima da naprave repliku, koja je ponovo postavljena u varšavski park Lazienki 1958. godine, gde se i danas nalazi i čuva uspomenu na velikog kompozitora i nesalomivi duh poljskog naroda.