Džejms Nejsmit - tvorac sporta koji danas vole milioni i prvi trener muškog tima

Džejms Nejsmit rođen je 6. novembra 1861. godine. Bio je kanadski pedagog fizičke kulture, lekar i trener koji je 1891. osmislio košarku i objavio prvobitnih trinaest pravila, čime je postavio temelje jednog od najrasprostranjenijih sportova na svetu i trajno obeležio istoriju, prenosi Index.hr.

Odrastao je u Almontu, u Ontariju, u skromnim uslovima i rano ostao bez roditelja, što ga je usmerilo na disciplinu, rad i boravak na otvorenom. Na Univerzitetu Mekgil u Montrealu istakao se u gimnastici i timskim sportovima i tamo započeo rad u nastavi fizičkog vaspitanja.

Krajem osamdesetih godina devetnaestog veka preselio se u Springfild, u saveznoj državi Masačusets, i pridružio Školi za rad s mladima pri Hrišćanskoj omladinskoj asocijaciji, gde je dobio zadatak da osmisli novu zimsku igru u zatvorenom prostoru.

Korpe za breskve i fudbalska lopta

Rešenje je zasnivao na jednostavnim pravilima, ograničenom kontaktu i preciznosti umesto grubosti, a inspiraciju je delimično crpeo iz dečje igre s kamenom i metom na uzvišenju. Upotrebio je korpe za breskve koje je postavio na uzdignute galerije sale i loptu sličnu fudbalskoj.

Prva utakmica odigrana je u decembru 1891. u školskoj sali s devet igrača po timu, a već u januaru sledeće godine pravila su bila objavljena i počela su da se šire kroz mrežu klubova, škola i omladinskih organizacija.

Nejsmit je 1898. prešao na Univerzitet u Kanzasu, gde je utemeljio univerzitetski košarkaški program i postao prvi trener muškog tima.

Njegov trenerski učinak nije se merio trofejima, ali je odgojio generacije nastavnika i trenera, među kojima i Foga Alena, koji je kasnije definisao savremeni trenerski poziv u košarci. Nejsmit je u Kanzasu radio i kao profesor fizičkog vaspitanja, lekar i univerzitetski službenik, a američko državljanstvo stekao je sredinom dvadesetih godina.

Otvorio Olimpijske igre u Hitlerovoj Nemačkoj

Košarka je u međuvremenu napredovala do međunarodnog nivoa, a Nejsmit je 1936. u Berlinu prisustvovao prvom olimpijskom turniru u ovom sportu i otvorio takmičenje simboličnim podbacivanjem lopte. Time je potvrđen globalni značaj igre nastale kao pedagoško rešenje za zimske mesece.

Preminuo je 28. novembra 1939. u Lorensu,u saveznoj državi Kanzas. Njegovo nasleđe obuhvata širenje košarke u školama, na univerzitetima i u profesionalnim ligama, kao i ustanove posvećene očuvanju istorije igre, među kojima je i Dvorana slavnih koja nosi njegovo ime.

Nejsmitov rad spojio je obrazovanje, zdravlje i sport i pokazao kako se jednostavnim pravilima i jasnom namenom može stvoriti nova globalna igra.