Njihova visočanstva: Kralj Švedske – i najmlađi i najdugovečniji, ABBA mu posvetila čuvenu pesmu

Lifestyle 26. maj 202410:00 16 komentara
Photo by Ida Marie Odgaard / Ritzau Scanpix / AFP

Istorija Kraljevine Švedske seže više od 1.000 godina unazad, i jedna je od najpopularnijih monarhija u svetu, a status i naklonost su sticani zahvaljujući podršci mnogim prestižnim naučnim akademijama i institucijama iz oblasti umetnosti i kulture. Na čelu ustavne i nasledne monarhije je Karl Gustav XVI, koji je postao prestolonaslednik sa četiri godine, a na presto se popeo 1973. godine.

Sa 27 godina, postao je najmlađi monarh u švedskoj istoriji. Danas je njegova vladavina najduža švedskoj istoriji, i jedna od najdužih u svetu. Protkana je i jednim planetarnim hitom grupe ABBA, posvećenim baš njemu i njegovoj kraljici.

Budući kralj rođen je u palati Haga u Solni, a odmah po rođenju ispaljeni su počasni plotuni širom zemlje i gotovo na svim pomorskim brodovima u njegovu čast. On je najmlađe od petoro dece princa Gustava Adolfa, vojvode od Vesterbotena, i princeze Sibile od Saks-Koburga i Gote, ujedno i jedini sin. Njegove četiri starije sestre, princeze Margareta, Birgita, Dezire, i Kristina, poznate su i kao „Haga princeze“.

Surovi pečat života nikoga ne zaobilazi, pa ni kraljeviće. Njegov otac je poginuo januara 1947. u avionskoj nesreći u Danskoj na aerodromu u Kopenhagenu kada je Karl Gustaf imao samo devet meseci. Smrt njegovog oca, nakon koje se sele u Kraljevsku palatu, ostavila je princa drugog u redu za presto, iza svog dede, tada prestolonaslednika Gustava Adolfa. Kada je njegov pradeda po ocu Gustaf V umro 1950. godine, četvorogodišnji princ je postao naslednik Švedske.

I njegov otac i deda imali su istaknute vojne karijere, što je uticalo na kraljev osećaj dužnosti i posvećenosti švedskim oružanim snagama. Baš u vreme kada je u sedmoj godini krenuo da pohađa školu Broms u Stokholmu, prvi put mu je saopšteno za očevu smrt, a svoja osećanja povodom toga izrazio je javno dekadama kasnije u govoru iz 2005. godine.

Iz serijala:

Obrazovanje nastavlja u internatu Sigtuna. Po završetku srednje škole 1966. godine, završava dvoipogodišnje školovanje u švedskoj vojsci, Kraljevskoj švedskoj mornarici i švedskom vazduhoplovstvu, na ponos muškog dela svoje porodice.

Tokom zime 1966–1967, učestvovao je u putovanju oko sveta sa minsko-polagačkim brodom švedske mornarice Alvsnaben, koji je izgrađen kao teretnjak, ali ga je 1943. švedska mornarica prenamenila i koristila za obuku kadeta švedske mornarice. Svet je obišao nekoliko puta.

Besprekorno i mukotrpno obrazovanje

Prestolonaslednik je dobio čin oficira u sve tri službe 1968. godine, pre nego što je stupio na presto, dospevši do čina kapetana (u vojsci i vazduhoplovstvu) i poručnika (u mornarici). Takođe je završio akademske studije istorije, sociologije, političkih nauka, poreskog prava i ekonomije na Univerzitetu u Upsali i kasnije ekonomije na Univerzitetu u Stokholmu.

Photo by Khalil MAZRAAWI / AFP

Kako bi se pripremio za ulogu šefa države, prestolonaslednik Karl Gustaf je pratio širok program studija o sudskom sistemu, društvenim organizacijama i institucijama, sindikatima i udruženjima poslodavaca. Pored toga, pomno je proučavao poslove Riksdaga, Vlade i Ministarstva inostranih poslova. Prestolonaslednik je boravio i u Misiji Švedske pri Ujedinjenim nacijama i Švedskoj agenciji za međunarodni razvoj i saradnju (SIDA), a radio je i u banci u Londonu i tamošnjoj ambasadi Švedske, Švedskoj privrednoj komori u Francuskoj i u fabrici kompanije Alfa Laval u Francuskoj.

„Nije lako biti kralj“, deluje kao naslov autobiografije švedskog kralja Karla Gustafa.

Preuzimanje dužnosti i brak sa kraljicom Silvijom

Kralj je položio zakletvu u sali za sastanke vlade u Kraljevskom dvoru, u prisustvu Vlade, kada je objavio i svoje kraljevsko ime, titulu i moto. Kralj je potom izašao pred Riksdag, diplomatski kor i zvaničnu Švedsku, na ceremoniji u Državnoj dvorani tokom koje je održao govor u znak sećanja na svog preminulog dedu sa srebrnog trona kraljice Kristine. Nakon što je preuzeo presto, obišao je sve švedske okruge, simbolično je prvi bio Jemtland, vojvodstvo koje mu je dodelio kralj Gustaf V u vreme njegovog rođenja.

Monarh sa najdužim stažom u Švedskoj, koji je skoro proslavio jubilej od 50 godina na tronu (u svetu je sultan od Bruneja Hasanal Bolkija trenutno monarh sa najdužom vladavinom, od 5. oktobra 1967, a taj status ima nakon smrti kraljice Ujedinjenog Kraljevstva Elizabete II 2022. godine), oženio je svoju ženu, kraljicu Silviju Somerlat tokom svoje vladavine 1976. godine, na ceremoniji u Stokholmskoj katedrali.

Photo by Mads Claus Rasmussen / Ritzau Scanpix / AFP

Kralj i kraljica su se sa decom tada preselili su se u palatu Drotningholm, dok je Kraljevska palata postala zvanična rezidencija kralja. Tim je Gustaf postao prvi švedski regent koji se oženio suprugom koja nije pripadala nekoj od kraljevskih porodica u poslednjih 400 godina.

Kraljica Silvija, inače Nemica, rodom iz Hajdelberga očarala je budućeg kralja na Olimpijskim igrama u Minhenu 1972. godine, pa je teško izbeći simboliku sa danskim krajem Frederikom, koji je svoju suprugu takođe upoznao na Olimpijskim igrama, ali u Sidneju 2000. godine.

ABBA „Dancing Queen“ i kontroverze

Posebno je upečatljivo bilo njihovo venčanje (to je bio prvi brak vladajućeg švedskog monarha od 1797. godine), kojem je prethodio zabavni program Kraljevski varijetetski nastup, u okviru kojeg se prikupljaju sredstva u dobrotvorne svrhe za Kraljevski fond.

U okviru programa je u Švedskoj kraljevskog operi planetarno popularna švedska muzička grupa ABBA po prvi put izvela numeru „Dancing Queen” kao omaž budućoj kraljici. Kraljevska porodica bila je veoma iznenađena i nije skidala osmehe sa lica u svom separeu kada je videla Agnetu i Ani-Frid u kostimima kako se penju do bine. Ta scena doduše, nažalost, nikada nije uključena ni u jedan zvaničan video zapis.

Jula 2002. godine kraljica je postala predmet međunarodne pažnje kada je objavljen članak u sindikalnim novinama Arbetaren u kojem je navedeno da je nemački državni arhiv zabeležio da se kraljičin otac, Valter Somerlat pridružio stranom krilu nacističke partije 1934. godine kada je živeo u Brazilu, i radio za nemačku čeličanu. U decembru 2010. kraljica Silvija je napisala žalbu Janu Šermanu, izvršnom direktoru TV4 koja je emitovala dokumentarac o navodnoj nacističkoj prošlosti njenog oca. Kraljica Silvija naručila je izveštaj od stručnjaka za Drugi svetski rat Erika Norberga u kojem je on tvrdio da je kraljičin otac zapravo pomogao vlasniku fabrike čelika, jevrejskom biznismenu, da pobegne iz Nemačke preuzimanjem fabrike.

Kralj i kraljica imaju troje dece, princezu Viktoriju, naslednika, princa Karla Filipa i princezu Madlen.

Photo by Ida Marie Odgaard / Ritzau Scanpix / AFP

Bila je to prva monarhija koja je promenila svoja pravila nasleđivanja sa najstarijeg sina na najstarije dete, iz 1980. godine, što znači da je Karl Filip bio naslednik sedam meseci pre nego što je titula data njegovoj starijoj sestri Viktoriji.

Zanimljivosti

Povezan je sa kraljicom Viktorijom iz Ujedinjenog Kraljevstva preko majke i oca. Čuvena ‘baka Evrope’ je i prabaka njegove majke, princeze Sibile, i njegovog oca, princa Gustafa Adolfa. Deda po ocu njegove majke i deda po majci njegovog oca bili su braća.

Od svoje mladosti, sadašnji monarh je zaljubljen u izviđački pokret u Švedskoj. Ta fascinacija bila je kamen temeljac i za sve ostale, od planinarenja po švedskoj divljini do plovidbe po Baltičkom moru, interesovanja za ribolov, lov i očuvanje divljači. On je i strastveni lovac i učestvuje u organizovanim godišnjim lovovima.

Photo by Mads Claus Rasmussen / Ritzau Scanpix / AFP

Svake godine kralj i kraljica posećuju svoju kolibu u Storlienu, među planinama Jemtlanda, gde uživaju u skijaškom trčanju i spustu. Kralj je takođe u tri navrata učestvovao na maratonskoj trci Vasalopet.

Od 1984. Kraljevska švedska akademija inženjerskih nauka (IVA) organizuje Kraljevske tehnološke misije na inicijativu kralja, sa fokusom na nauku, tehnologiju i industriju. Švedski poslovni lideri i predstavnici agencija i obrazovnih institucija učestvuju u ovim posetama koje imaju za cilj stvaranje novih kontakata koji mogu dovesti do veće razmene ideja i poslovanja.

Karl Gustav je veliki zagovornik rodne ravnopravnosti i zagriženi filatelista.

Njegova ćerka princeza Viktorija i njegov sin princ Karl Filip, kao i njihov otac su disleksičari.

Oduzeo titule unucima da smanji troškove

Kraljevska porodica svake godine prima preko 13 miliona evra javnog finansiranja, što je smanjen iznos otkako je kralj oduzeo titule petoro svojih unuka 2019. godine, kako bi smanjio porodične troškove, čin koji za Srbiju i region deluje gotovo nadrealno.

Koje je tvoje mišljenje o ovome?

Učestvuj u diskusiji ili pročitaj komentare