Kako se lik Tita našao na novčanici jedne afričke zemlje, pre nego u SFRJ

Socijalistička Jugoslavija tek je krajem 1985. odlučila na svoj novac da postavi lik Josipa Broza Tita, i to na novčanicu od 5.000 dinara, u to vreme najvredniju u opticaju. Na licu joj je bio lik ostarelog Tita, a na naličju vizura Jajca. Ovi motivi trebalo je da budu svojevrstan poziv na jedinstvo zemlje koja je već pucala po šavovima, piše tportal.

Kako prenosi N1 Zagreb, ono što je neobično to je da Jugoslavija nije bila prva zemlja koja je na svoje novčanice stavila Tita, već je to učinila – Republika Gvineja.

Ova afrička država uvela je novu valutu 1971. godine i nazvala je sili (syli). Reč sili na jeziku naroda Malinke znači – slon. Jedan gvinejski sili delio se na 100 kaurija. Kauri je inače naziv za specifične školjke koje su u prošlosti korišćene kao primitivni novac.

Na svoju najveću novčanicu od 500 silija s godinom 1980, centralna banka Republike Gvineje postavila je upravo lik Tita, maršala i doživotnog predsednika Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije.

Puštena je u opticaj 16. aprila 1981, a povučena je tokom 1985. godine, kada je ponovo uveden gvinejski franak. Nije poznato gde je štampana, ni ko je autor likovnog rešenja. Dimenzije su joj bile 172 x 94 milimetra, na njoj preovladava smeđa boja, a od zaštitnih elemenata ima specijalni papir i vodeni žig.

Na licu novčanice levo se nalazi lik Tita u odelu s pogledom blago usmerenim desno. Desno od Titovog lika je veliki naziv nominalne vrednosti na francuskom jeziku ‘pet stotina silija’ i datum 1. mart 1960.

Ispod se nalaze potpisi ministra finansija Ismaela Turea i guvernera centralne banke Lamina Kondea.

Serijski broj sastoji se od dva slova i šest brojki. Otisnut je u crnoj boji i pojavljuje se na dva mesta na licu novčanice.

Svi elementi koji se javljaju na njenom licu smešteni su unutar smeđeg ukrasnog okvira. U gornjem delu ovog okvira nalazi se naziv ustanove koja je emitovala novčanicu na francuskom jeziku: ‘centralna banka Republike Gvineje’. U donjem delu okvira – levo i desno – oznake su nominale 500, a u središnjem delu je godina 1980. Iznad nje je i upozorenje za falsifikatore.

Na naličju novčanice u njenom središnjem delu prikaz je Palate naroda u Konakriju, glavnom gradu Republike Gvineje. Ovaj prikaz zgrade isto je smešten unutar smeđeg ukrasnog okvira. U donjem delu nalazi se naziv nominalne vrednosti na francuskom jeziku ‘pet stotina silija’. U levom gornjem i desnom donjem uglu okvira su oznake nominale 500.

Sama ova novčanica nije neka velika posebnost u numizmatičkom svetu, ali je jako istorijski zanimljiva, jer je na njoj prikazan bivši predsednik Jugoslavije. Samo od sebe se nameće pitanje – zašto?

Kada se na novčanicama neke zemlje prikazuju osobe, onda su one u većini slučajeva značajne za nju i s njom imaju neku direktnu vezu. Jako je neobično to da se na njima prikazuje čelnik neke druge države. Još je neobičnije za jednu afričku državu, koja se tek 1958. godine oslobodila kolonijalne vlasti, da samo 23 godine nakon toga postavlja na svoju novčanicu Evropljanina, i to belca.

Međutim, ako pogledamo druge novčanice iz te serije, onda cela priča o Titu na novcu ove afričke zemlje dobija svoj smisao. Naime, temu ove serije novčanica, a kojoj pripada i ova od 500 silija, čine antikolonijalizam i antiimperijalizam.

Osim Tita, na ostalim novčanicama iz ove serije prikazani su ostali strani politički čelnici: marokanski kralj Mohamed V. na novčanici od dva silija, bivši predsednik Gane Fransis Nvija Kofi Kvame Nkrumah na pet silija, bivši premijer Demokratske Republike Kongo Patris Lumumba na 10 silija, kralj Dahomeja Behanzin na 25 silija te kralj Labea, Alfa Jaja Dijalo na 50 silija. Na novčanicama od jednog i 100 silija prikazani su Gvinejci Mafori Bangura i Samori Ture.

Svim tim ljudima zajednička je borba protiv kolonijalizma, za nezavisnost svojih naroda i zemalja.

Tito je postavljen na ovu novčanicu u vreme u kojem je Republika Gvineja bila deo Pokreta nesvrstanih, a on je bio jedan od glavnih lidera tog pokreta. Takođe, bio je vrlo popularan u mnogim afričkim zemljama zbog svoje politike nesvrstanosti, antiimperijalizma i antikolonijalizma. U spoljnoj politici zalagao se za nezavisnost i samostalnost afričkih zemalja i mnoge od njih aktivno je podržavao na političkom, ekonomskom i vojnom planu. Zato na kraju i nije neobično to što su baš njega Gvinejci postavili na svoju najveću novčanicu iz tog vremena.