Slovenija
Bosna i Hercegovina
Hrvatska
Dinastija Karađorđević je nekadašnja vladajuća srpska i svrgnuta jugoslovenska kraljevska porodica. Osnovao ju je Karađorđe Petrović, veliki vojvoda Srbije u Prvom srpskom ustanku koji je trajao od 1804–1813. godine.
Karađorđevići su srpska vladarska dinastija koja je vladala Kneževinom, kasnije Kraljevinom Srbijom od 1842. do 1858. i 1903. do 1918, kao i Kraljevinom SHS (Jugoslavijom) od 1918. do 1941. godine. Ime nosi po rodonačelniku porodice Đorđu Petroviću Karađorđu, vođi Prvog srpskog ustanka 1804. godine protiv Osmanskog carstva, pod kojim se Srbija tada nalazila.
Prvi srpski ustanak je bio uspešan, pa je Karađorđe uspostavio srpsku vlast u Beogradu. Godine 1811. priznat je kao vladar sa naslednim pravom. Međutim, kada je 1813. godine sklopljen rusko-turski mir, Turci su se vratili, a Karađorđe je sa porodicom pobegao u Habsburšku monarhiju, kasnije Rusiju. Bukureštanski sporazum iz 1812. godine bio je prvi međunarodni ugovor u srpskoj istoriji u kome se moderna Srbija pominje kao subjekt, čime je carska Rusija Srbiju uvela u međunarodnu zajednicu. Sve što je posle njega došlo, iako je Srpski ustanak vojnički propao, predstavlja razradu i realizaciju Bukureštanskog sporazuma. Sva prava koja su Srbi kasnije postepeno dobijali nalazila su se upravo ovom ugovoru.
Sukobi dve dinastije, Karađorđevića i Obrenovića otpočinju 1817. godine kada je novi srpski knez Miloš Obrenović izdao nalog za ubistvo Karađorđa, a to je vreme kada ujedno i otpočinje krvna osveta između dve dinastije.
Karađorđev sin Aleksandar Karađorđević vratio se u Srbiju 1842. posle abdikacije i odlaska u inostranstvo iz kojeg se Miloš vratio 1858, te je po drugi put vladao Srbijom do svoje smrto 1860. godine.
Sukobi pristalica Obrenovića i Karađorđevića nastavljeni su sve dok Aleksandra Obrenovića kralja Srbije i njegovu suprugu Dragu Mašin nije ubila tajna srpska teroristička i militaristička organizacija Crna ruka. Ubistvo se dogodilo u Starom konaku, koji je oko 1840. godine, kao svoju porodičnu kuću podigao ustavobranitelj Stojan Simić. Knez Aleksandar Karađorđević je ovo zdanje 1845. godine proglasio svojom rezidencijom, a tu namenu je imao i tokom vladavine dinastije Obrenović.
Godine 1903. Skupština je odlučila da princ Petar Karađorđević, Karađorđev unuk stupi na presto. Sa Kraljem Petrom I u Srbiji je počela era demokratije i liberalnog upravljanja zemljom. Sam kralj je već ranije bio preveo na srpski jezik esej Džona Stjuarta Mila “O Slobodi”, a ta rasprava najvažniji je deo njegove elaboracije i obrane moderne demokratije kao spoja individualne slobode i narodne vladavine. U njoj Mil dokazuje da je individualna sloboda osnovni uslov napretka u modernom društvu.
Iako su balkanski ratovi 1912. i 1913. god. rezultirali teritorijalnim širenjem Srbije, bes zbog austrijske aneksije Bosne i Hercegovine tinjao je u susednim zemljama Srbiji i Crnoj Gori. Želja naroda za nezavisnošću od Austrije dovela je do atentata na austrijskog nadvojvodu Franca Ferdinanda 1914. god. u Sarajevu, čime je zapaljena varnica Prvog svetskog rata. Pred kraj rata 1918. god. predstavnici tri južnoslovenska naroda proglasili su sopstvenom inicijativom novu Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca pod krunom Petra Prvog, koji je preminuo tri godine kasnije.
Kralja Petra Prvog nasledio je njegov sin Aleksandar, de fakto kao regent, a od 1921. kao kralj. Godine 1929. uveo je diktaturu i promenio ime države u Kraljevina Jugoslavija, a 1922. godine se oženio rumunskom princezom Marijom sa kojom je imao tri sina: prestolonaslednika Petra i kraljeviće Tomislava i Andreja. Ubijen je u atentatu u Marseju 1934. godine, od ruke atentatora Vlade Černozemskog, poreklom Bugarina, člana Unutrašnje makedonske revolucionarne organizacije (skraćeno VMRO).
Tom prilikom zalutali metak usmrtio je francuskog ministra spoljnih poslova Luja Bartua, koji je iskrvavio usled neadekvatne i zakasnele medicinske intervencije. U atentatu su sarađivale ustaše i VMRO, iza čega je stajao otpor Hrvata i Makedonaca (koji su smatrani Bugarima) da žive pod srpskim vođstvom.
Umesto tada još uvek premladog Petra II (11 godina) upravljao je Namesnički savet na čelu sa njegovim stricem, regentom knezom Pavlom, oženjenim grčkom princezom Olgom. Nakon što su sile Osovine napale Jugoslaviju u aprilu 1941. godine, kralj Petar II je pobegao nakon vojnog udara sa porodicom i vladom u London, a dinastija je svrgnuta sa prestola 1945. godine, nakon što su partizani preuzeli vlast, nakon pobede u narodnooslobodilačkom ratu.
Godine 1947. komunistička vlast je oduzela državljanstvo i konfiskovala imovinu kraljevskoj porodici, koje im je vraćeno 2001. godine, 17. jula, kada su se prestolonaslednik Aleksandar II, njegova supruga princeza Katarina i njegova tri sina, Petar, Filip i Aleksandar vratili u Kraljevski dvor u Beogradu nakon 60 godina.
Zanimljivo je da je Maršalat dvora, zgrada protokola, administrativnih poslova i garde, zdanje koje je najverovatnije podignuto kada i Stari dvor 1884. godine. Zgrada je bila u sklopu dvorskog kompleksa u sredini dvorske bašte. Prvobitni naziv je bio zgrada dvorske straže, a od 1918. godine nadograđena i od tada nosi naziv Maršalat kraljevskog dvora. Projekat nadogradnje je uradio arhitekta Momir Korunović. Zgrada je srušena 1958. godine.
Iako Srbija nije monarhija, porodica Karađarođević se nikada nije odrekla prava na tron.
Pre nekoliko godina princ Petar Karađorđević abdicirao je u korist svog mlađeg brata, kraljevića Filipa, koji sa princezom Danicom ima sina Stefana i ćerku Mariju.
Filip je rođen u Sjedinjenim Državama 1982. godine, a odrastao je u Londonu, gde je diplomirao na humanističkim naukama.
Kraj serijala "Njihova visočanstva".
Koje je vaše mišljenje o ovoj temi?
Pridružite se diskusiji ili pročitajte komentare
Koje je vaše mišljenje o ovoj temi?
Pridružite se diskusiji ili pročitajte komentare
