Više od pola veka smrt Brusa Lija i dalje izaziva brojne kontroverze

Brus Li, rođen kao Li Džun Fan 27. novembra 1940. godine u San Francisku, bio je američko-kineski glumac, majstor borilačkih veština, filozof i kulturna ikona čiji je uticaj daleko prevazišao granice filma i sporta. Svojim radom postavio je temelje modernih akcionih i borilačkih filmova i doprineo njihovoj svetskoj popularnosti, prenosi Index.hr.

Odrastao je u Hongkongu, gde je kao dete glumio u više lokalnih filmova, dok je visoko obrazovanje stekao u SAD, gde se vratio kao tinejdžer. Tokom studija filozofije na Univerzitetu Vašington u Sijetlu produbio je razumevanje istočnjačke i zapadnjačke filozofije, što je kasnije snažno uticalo na njegov pristup borilačkim veštinama.

Njegovo interesovanje za filozofiju odrazilo se u borilačkoj disciplini Džit Kun Do, koju je razvio kao izraz sopstvene životne filozofije.

Džit Kun Do ("Put presretanja pesnice") nije bio samo borilački stil, već i način razmišljanja koji je naglašavao prilagodljivost, ekonomičnost pokreta i oslobađanje od krutih formi. Li je smatrao da svaki borac treba da razvije sopstveni stil, oslobođen tradicije i dogmi.

Filmska karijera

Lijeva filmska karijera počela je u Hongkongu, ali je pravi uspon doživela nakon preseljenja u SAD, gde je u televizijskoj seriji Zeleni stršljen tumačio lik Kata. Iako je serija trajala samo jednu sezonu, njegova harizma i borilačke veštine odmah su privukle pažnju publike.

Uprkos tome, Holivud mu zbog tadašnjih rasnih stereotipa nije dodeljivao glavne uloge, zbog čega se vratio u Hongkong i preuzeo kontrolu nad sopstvenom karijerom.

Tamo je snimio nekoliko kultnih filmova koji su redefinisali akcioni žanr, uključujući Velikog gazdu, Povratak zmaja i Put zmaja, koji je i režirao, a u kojem je odigrao antologijsku borbu sa Čakom Norisom. Njegov poslednji, nedovršeni film Igra smrti postao je simbol njegove izuzetne posvećenosti filmu i borilačkim veštinama.

Međutim, svetski uspeh ostvario je filmom U zmajevom gnezdu, koji je borilačke filmove uveo u svetsku kinematografiju i postavio temelje kasnijem uspehu ovog žanra.

"Budi kao voda"

Brus Li nije bio samo borac i glumac već i mislilac koji je promovisao samodisciplinu, kreativnost i međukulturno razumevanje. Njegova filozofija isticala je važnost ličnog razvoja i prilagodljivosti, što je sažeo u svojoj čuvenoj poruci: "Budi kao voda."

Preminuo je 20. jula 1973. godine, u 32. godini, u stanu hongkonške glumice Beti Ting Pej, gde su razgovarali o filmskom projektu Igra smrti. Tog dana požalio se na glavobolju i uzeo analgetik Equagesic, kombinaciju aspirina i meprobamata. Nakon što je zaspao, više se nije probudio.

Zvanični uzrok smrti, prema obdukciji, bio je cerebralni edem, odnosno oticanje mozga, izazvano akutnom alergijskom reakcijom na meprobamat, jednu od komponenti analgetika. Ipak, okolnosti njegove smrti podstakle su brojne teorije zavere.

Neke od njih tvrdile su da je Li bio žrtva trovanja kriminalnih organizacija, dok su druge sugerisale da je njegova smrt povezana sa kineskim majstorima borilačkih veština koji su se protivili tome što je podučavao i ljude koji nisu Kinezi. Pojavile su se i pretpostavke da je preminuo usled epileptičnog napada ili prekomernog unosa vode, što je moglo da dovede do hiponatremije, odnosno poremećaja ravnoteže elektrolita.

Istraživanje objavljeno 2022. godine ukazalo je na mogućnost da je njegova smrt bila povezana sa smanjenom sposobnošću organizma da izlučuje vodu, nakon što su lekari pronašli znake hiponatremije. Nijedna od ovih teorija do danas nije potvrđena.