Iskustvo pacijenta nakon što je primio novu terapiju za lečenje kancera prostate

Prvi pacijent koji je primio novu, visokopreciznu radioterapiju za lečenje kancera prostate prostate u Kraljevskoj univerzitetskoj bolnici (RUH) rekao je da je to bilo "zdravstvo u svom najboljem izdanju".

Derek Čejs, penzionisani lekar opšte prakse iz Kalna u Vilširu, prvi je pacijent u bolnici u Batu koji je primio stereotaksičnu ablativnu radioterapiju (SABR) – tretman koji broj terapija smanjuje sa 20 na svega pet, piše BBC.

Ova terapija, koja se već primenjuje kod pojedinih pacijenata sa rakom pluća i mozga, sada će biti dostupna hiljadama muškaraca širom zemlje sa kancerom prostate niskog i srednjeg rizika.

Nacionalna zdravstvena služba Engleske (NHS) procenjuje da se svake godine oko 17.500 muškaraca u Engleskoj dijagnostikuje rak prostate niskog ili srednjeg rizika i da bi mogli da budu kandidati za SABR radioterapiju.

To čini gotovo trećinu od oko 55.000 muškaraca kojima se svake godine dijagnostikuje rak prostate, najčešći oblik kancera kod muškaraca.

Terapija koristi napredno snimanje kako bi zračenje bilo usmereno ka prostati sa izuzetnom preciznošću, čime se smanjuje oštećenje okolnog zdravog tkiva, a samim tim i neželjeni efekti.

Čejs, koji je završio lečenje u junu, rekao je da je ovaj pristup praktičniji i da se zasniva na „ličnom pristupu brizi o pacijentu“.

„Imao sam neke neželjene efekte, uključujući izražen umor, ali sada se osećam dobro i radujem se budućnosti“, rekao je i dodao da mu predstoje kontrolni pregledi u Kraljevskoj univerzitetskoj bolnici, gde će nastaviti da prate njegovo stanje.

Sijan Smit, glavna radiološkinja u RUH-u, rekla je da ovakav pristup omogućava pružanje istog visokog standarda lečenja tokom znatno kraćeg perioda, čime se smanjuje broj odlazaka u bolnicu, kako za pacijente, tako i za njihove porodice.

„Ova terapija nije pogodna za svakoga, ali ako mislite da biste mogli da budete kandidat za nju, obratite se svom lekarskom timu“, rekla je Smit.

U toku su i klinička ispitivanja kako bi se utvrdilo da li se ova terapija može primenjivati i kod pacijenata sa visokorizičnim kancerom prostate.

Šta je zapravo SABR tretman?

Stereotaksična ablativna radioterapija (SABR) predstavlja savremenu metodu zračenja koja omogućava primenu veoma visokih doza zračenja na ciljano područje sa izuzetnom preciznošću. Zahvaljujući odličnoj lokalnoj kontroli tumora i dobroj podnošljivosti, SABR je postala važna metoda u lečenju kancera, navodi National Institutes of Health (NIH).

Primena linearnog kvadratnog (LQ) modela u SABR-u i dalje je predmet rasprava na osnovu pretkliničkih istraživanja. Ipak, iz perspektive kliničke primene, ovaj model smatra se pouzdanim alatom jer biološki efektivna doza (BED) izračunata pomoću njega može da predvidi verovatnoću kontrole tumora (TCP).

Hipoksija, odnosno smanjena količina kiseonika u tumorskom tkivu, česta je pojava kod pacijenata koji se leče SABR-om, uprkos relativno maloj veličini tumora, i može negativno uticati na efikasnost terapije.

Preliminarna istraživanja ukazuju na to da bi kombinacija SABR-a sa radiosenzibilizatorima koji deluju na hipoksično tkivo mogla biti izvodljiva strategija, ali za sada nema dovoljno dokaza koji bi podržali njenu rutinsku primenu u kliničkoj praksi.

Promene na krvnim sudovima, poput apoptoze endotelnih ćelija i smanjenja protoka krvi, koje nastaju nakon SABR terapije, mogu dodatno povećati osetljivost tumorskih ćelija na zračenje.

Kombinacija SABR-a sa antiangiogenom terapijom pokazala je obećavajuću efikasnost i dobru podnošljivost kod uznapredovalih malignih bolesti.

SABR takođe snažnije podstiče antitumorski imunski odgovor i postiže bolje rezultate u kombinaciji sa inhibitorima imunoloških kontrolnih tačaka (ICI) nego konvencionalna frakcionisana radioterapija. Zbog toga je kombinacija SABR-a i ICI terapije postala jedna od praktičnih terapijskih opcija za pacijente sa metastatskim karcinomima.