Novo čudo Afrike: Monah i dva đakona u Etiopiji grade crkve pod stenama

Ukopane duboko u stene etiopske visoravni, 11 monolitnih pravoslavnih crkava je u kasnom 12. i početkom 13. veka sagradio kralj Lalibela. Kako je tvrdio, crkve je „podigao“, to jest ukopao na zahtev samog Boga.

Crkve su doživljavane kao novi Jerusalim i mesto hodočašća brojne pravoslavne zajednice u Etiopiji, po čemu su i danas ostale poznate. Unesko ih je stavio na listu svetskog kulturnog nasleđa, a turisti iz celog sveta dolaze da vide najneobičnije građevine Afrike.

Prema rečima lokalnog vodiča, dva su moguća razloga zbog čega su crkve pre mnogo vekova ukopavane u stene.

Prvi je zbog zaštite. Muslimani koji su kasnije naselili ova područja su uništili mnoge hrišćanske bogomolje, a kralj Lalibela je verovao da će crkve ostati skrivene i zaštićene od mogućih napadača ako ih ukopa u stene.

Drugi mogući razlog je taj što se kralj vodio biblijskim verovanjem da je Isus rođen u pećini u Vitlejemu, i sahranjen je u pećini u Golgoti.

Šta god da je istina, crkve u Lalibeli su arhitektonsko čudo. Jedna od njih, Bete Medane Alem, dugačka je 33 metra, široka 23 i visoka 10 metara, što je čini najvećom monolitnom crkvom na svetu.

S druge strane, crkva Bete Amanuel je poznata po svojim izuzetnim duborezima. Veruje se da je ta crkva u početku služila kao kraljevska rezidencija kralja Lalibela.

Jedan monah sam protiv stena

Za gradnju ovakvih objekata bila je potrebna velika ambicija i volja, pa je logično pomisliti da nešto slično teško da će ponovo nekome pasti na pamet.

Međutim, na usamljenoj planinskoj padini, oko 60 kilometara udaljenoj od Lalibela, jedan posvećeni monah i dvojica đakona otkidaju deo po deo od stene u nameri da naprave novu verziju crkvi.

Oni grade Dagmavi Lalibela (drugu Lalibelu). Posao koji izvode isključivo ručno, započeli su 2010. godine i do sada su sagradili sedam crkava u jednom komadu stene. Namera im je da ih bude ukupno 11.

Monah Abu Gebre Meskel Tesema retko daje intervjue, ali je u jednom rekao da se na ovaj poduhvat odlučio kako bi dokazao da greše svi oni koji kažu da su crkve u originalnoj Lalibeli sagrađeni uz pomoć sa strane.

Novu lokaciju je izabrao zbog izvora voda, ali i zbog toga što se u blizini već nalazila nedovršena crkva u steni.

Stil novih crkava je veoma sličan originalima, ali su značajnije manje a redosled gradnje je drugačiji.

Veruje se da je kod originalnih crkava unutrašnjost i spoljašnost klesana istovremeno, dok se nove klešu od dna ka vrhu i prvo se radi spoljašnjost objekta.

Neverovano je i to da je prve godine svog poduhvata monah radio potpuno sam. Kasnije su mu se pridružila dvojica đakona, koji su tu samo kao fizički radnici i ispomoć u raščišćavanju terena i odnošenju iskopanog kamena.

"Dok Tesema radi on ne jede, niti koristi veštačko svetlo. Dok kleše unutrašnjost crkve, često to radi u potpunom mraku“, rekao je jedan od đakona za BBC.

Monah namerno koristi samo osnovni alat – dleto i čekić. Nema građevinski plan, odnosno arhitektonsko rešenje, a sva merenja izvodi odokativno.

Etiopska pravoslavna crkva je 2018. godine priznala Tesemin rad i osveštala građevine. U njima se sada redovno održava verska služba za lokalno stanovništvo, a slabo osvetljene prostorije su dekorisane ikonama i religioznim predmetima.