ZSO najveći kamen spoticanja u dijalogu između Beograda i Prištine

Tvrdnje iz Beograda da će se u Briselu pregovarati o Zajednici srpskih opština već nekoliko puta negira premijer Kosova Avdulah Hoti, koji kaže da o asocijaciji neće biti pregovora i da će se o toj temi poštovati dogovor od 2013. godine sa principima utvrđenim 2015.godine. Ipak ne pominje da li će i na koji način Kosovo sprovesti taj dogovor koji je i Skupština ratifikovala.

U Prištini se dogovor o formiranju zajednice srpskih opština, naročito ako ona bude imala izvršna ovlašćenja, smatra štetnim po funkcionalnost Kosova.

"Dogovor od aprila 2013. ali i avgusta 2015. predviđa državu unutar države. Ta asocijacija ili zajednica svakako da odstupa od odredbi Ustava Kosova i apsolutno čini nefunkcionalnom državu Kosovo zato što se uspostavlja treći nivo vlasti između postojećih lokalnih i centralnih vlasti", navodi analitičar Mazlum Baraliu.

Poznavaoci smatraju da Zakon o lokalnoj samoupravi opštinama na Kosovu već pruža ovlašćenja za samoupravu, dok se asocijacijom teži stvaranju paralelnog sistema unutar sistema vlasti na Kosovu.

"Srpska strana preko Srba na Kosovu pokušava da putem njihove instrumentalizacije poveća njenu prisutnost na Kosovu, stvaranjem paralelnog sistema u funkcionisanju Kosova, tako što namerava da instucionalizuje i instrumentalizuje instituciju koja se zove asocijacija. Na prvi pogled ova asocijacija izgleda kao zajednica opština gde Srbi čine većinu. Međutim, kada se ova asocijacija uspostavi kao ustavna kategorija i dobije elemente političke vlasti, onda ona postaje predstavnik političke agende", ocenio je profesor Donajet Krasnići.

Prema preovlađujućim mišljenjima u Prištini, sporno je takođe to što se Zajednica ne zasniva na multietničnosti, već okuplja opštine u kojoj je većinska jedna etnička zajednica. Čak i predsednik Kosova Hašim Tači, koji je sam potpisao dogovor o formiranju zajednice, sada kaže da zajednica srpskih opština predstavlja "Republiku Srpsku unutar Kosova".

Takva poređenja ministar u Vladi Kosova Dalibor Jevtić smatra neadekvatnim. Kaže da ne vidi problem i da ne zna kako bi odluke koje su u vezi sa zdravstvom, školstvom i neka druga lokalna pitanja uticala na funcionisanje Kosova u celini.

"ZSO je između ostalog trebalo da rešava pitanje načina finansiranja projekata ili svega što dolazi iz budžeta Srbije, neka druga pitanja, pitanja koja su vezana za školstvo i zdravstvo. Svega onoga što suštinski znači život, i kada mi neko ZSO danas upoređuje sa Republikom Srpskom, ja imam samo dva pitanja, da li ZSO predviđa policiju, i da li ona predviđa onaj nivo ovlašćenja koji ima Republika Srpska. Pa naravno da ne, i onda je to za mene politički izgovor da nešto ne uradite i nešto ne implementirate", istakao je Jevtić.

Podsetimo, Zajednica srpskih opština je formirana Briselskim sporazumom 2013. godine, dok su principi na kojima bi ona trebalo da funkcioniše uspostavljeni sporazumom od 2015 godine.

Ustavni sud Kosova oborio je više tih principa kao neustavne, ali je kategoriju Zajednice proglasio u skladu sa ustavom Kosova.